በቆብ ላይ ሚዶ (ሁለት) ፤ ትምህርትና ተማሪ ቤት

መስፍን ወልደማርያም

ጥር 2005

የዛሬዎቹ ባለሥልጣኖች በደርግ ጊዜ አልነበሩም፤ የደርግን ስሕተት በማየት አልተማሩም፤ ትምህርታን አቋርጠው ወደጫካ የገቡት ከትምህርት የሚበልጥባቸው ምኞት አጋጥሟቸው ነው፤ የትምህርት ገዜያቸውን በጫካ ባለሥልጣን በመሆን፣ እነሱው ሕግ አውጪና ዳኛ፣ እነሱው የጫካ አስፈጻሚ ሆነው ቀዩ፤ ደርግ በጠራራ ጸሐይ የሚሠራውን እነሱ በጫካ ጭለማ ሲሠሩ ቆዩ፤ በሥልጣን ላይ ከወጡ በኋላም በጣም ቆይተው ትምህርት አስፈላጊ መሆኑን በትንሹ ተገነዘቡ፤ በጣም የተማሩ ሰዎች ጋር ሲገናኙ ማፈር አስጨነቃቸው፤ ስለዚህም ቀላሉ ነገር የተማሩ ሰዎችን አለማቅረብ፣ ትምህርታቸውን በጠባያቸው ካላጠቡ የተማሩ ሰዎች ጋር በቀር አለመገናኘት፣ እንዲያውም የትምህርትን ዋጋና ጥራት በማዋረድ አዲስ የሚመረቁት ሁሉ ለባለሥልጣኖች አንገታቸውን የሚደፉ ዓይነት እንዲሆኑ ማድረግ ዓላማ ሆነ።

የተማሩና የሠለጠኑ የጦር መኮንኖችም ተሸናፊዎች በመሆናቸው ትምህርታቸው ዋጋ እንደሌለው ማረጋጋጫ እያደረጉ የወያኔ መሪዎች በአደባባይ ተናገሩ፤ ትንሽዋ ቢምቢ ሰውን መግደል እንደምትችል ያልተገነዘቡት ከጫካ የመጡ ሰዎች በመግደል ማሸነፍን የትምህርትን ዋጋ-ቢስነት ማረጋጋጫ አደረጉት፤ የተማሩ ሰላማዊም የጦር መኮንኖችም ዋጋ-ቢስነታቸው ኑሮአቸውን በማናጋቱ በችግር ወደሌላ ሥራ ተሰማሩ፤ ወይም አገር ጥለው ተሰደዱ፤ በሰላማዊውም ሆነ በፖሊስና በጦር ሠራዊቱ የተማረ ሰው እጥረት መፈጠሩ ለወያኔ መግቢያና መደላደያ ምቹ ሁኔታን ፈጠረ።

በየትኛውም የሥልጣን ወንበር ላይ ለመቀመጥ ማናቸውም ዓይነት የትምህርት መመዘኛ ተሽሮ ሚዛኑ ስለተሰበረ ማንንም ከሜዳ እያነሡ በተፈለገው ወንበር ላይ ማስቀመጥ እየተለመደ ሄደ፤ በየሚኒስቴሩ ከመከላከያ ጀምሮ እስከአገር አስተዳደርና የውጭ ጉዳይ ወንበሮች ላይ የተደለደሉት ሁሉ ችሎታም ሆነ ብቃት ሳይኖራቸው ነበር፤ አንዳንዶች ብልጥ የሆኑት ከዱሮው መንግሥት ባለሥልጣኖች ውስጥ አንገታቸውን ደፍተው ሊሠሩ የሚችሉትን በጓዳቸው አስቀምጠው እንዲሠሩላቸው ያደርጉ ነበር፤ ቀንደኛ የኢሠፓ አባሎች ሳይቀሩ በጓዳ በር ተቀጥረው ነበር፤ በመሠረቱ የተማረ ሰው ለአሽከርነት አይመችም፤ ሆኖም የአሽከርነት ባሕርይ ያለው ሰው ቢማርም ትምህርቱ የባሕርዩን ጉድፍ አያጥበውም፤ አንዳንዶቻችን እንደምናውቀው ለአጼ ኃይለ ሥላሴም፣ ለኮሎኔል መንግሥቱም፣ ለመለስም በተከታታይ ታማኝ እየሆኑ ያገለገሉ ሰዎች አሉ፤ የማይታመኑ መሆናቸውን ያስመሰከሩ ሰዎች የሚታመኑበት አገር ከኢትዮጵያ ሌላ መኖሩን አላውቅም፤ ከኢጣልያ ወረራ ጀምሮ ይህ የእንጀራ ሎሌነት እየተለመደ ብሔራዊ ባሕርይ ወደመሆን እየተጠጋ ነው።

በትምህርትና በተግባር መሀከል ድልድይ የማይገኝለት ገደል ተፈጠረ፤ ትምህርት በሎሌነት! ሎሌ ለመሆን መማር! መማር ሎሌ ለመሆን! ሎሌነት ለአንድ ሰው፣ ሎሌነት ለአንድ ቡድን፣ ሎሌነት ለአንድ እምነት፣ ሎሌነት ለሆድ! አስቡት እንዲህ ያለ ሰው ምን ይማራል? ማን ያስተምረዋል? እንዴትስ ይማራል? ተምሮስ ምን ይሠራል? የተወረሰውን አንጎል ማጣጠብ ይቻል ይሆናል፤ አእምሮን ለሚያንጽ ትምህርት ግን ነጻነት ያለው አስተማሪ፣ ነጻነት ያለው ተማሪ፣ ነጻነት ያለበት መድረክ ያስፈልጋሉ፡፡

የሆነላቸው ባለሥልጣኖች ወደውጭ እየሄዱ ልዩ የአቋራጭ ሥልጠና እየተሳተፉ፣ አለዚያ አስተማሪዎች ለጥቂት ጊዜ እዚሁ መጥተው የአቋራጩን ሥልጠና በአጭር ጊዜ ውስጥ እየሰጡ፤ ‹‹ተማርን›› ብለው ራሳቸውንና ተከታዮቻቸውን አሳመኑ፤ ለምን የውጭ አገር ሰዎች አስፈለጉ? እነሱን ለማስተማር የሚችሉ ኢትዮጵያውያን ባለሙያዎች አልነበሩም ወይ? እነዚህንና ሌሎች ተመሳሳይ ጥያቄዎች አእምሮአቸው ማንሣት ባይችልም ወዳጅ ዘመዶች ሳይነግሯቸው የቀሩ አይመስልም፤ ግን እንዲህ ያለውን ምክር መቀበል አላዋቂነታቸውን ማጋለጥ ስለሚሆን ተቀባይነት ሊኖረው አይችልም!

የትምህርት ጊዜያቸውን ሥልጣንን በማሳደድ ለውጠው ሳይማሩ የቀሩት ከፍተኛ የአገር ገንዘብ ወጪ እያደረጉ በስማቸው ላይ የሚጨምሩት ምልክት የትምህርትን እውነተኛ ፍቺ እንዳልተገነዘቡ የሚያሳይ ነው፤ የትምህርት ማዕርጎች ከቢ.ኤ. ጀምሮ እስከፒኤች.ዲ. የትምህርት ቤት በራፉን ሳይረግጡ በግዢ ሊገኙ ይችላሉ፤ በግዢ የሚገኘው የምስክር ወረቀት እንጂ ትምህርት አይደለም፤ ለመሆኑ ኢትዮጵያን ያህል አገር እያስተዳደሩ የዩኒቨርሲቲ ትምህርት ለመከታተል ይቻላል ወይ? ከተቻለ ወይ አገር መግዛቱ ጨዋታ ነው፤ ወይ ትምህርት የተባለው ጨዋታ ነው፤ ወይም ሁለቱም ጨዋታ ነው፤ ያለትምህርት አገር መግዛት ጨዋታ ነው፤ ያለሥርዓት ትምህርት ጨዋታ ነው፤ ለአዋቂ ሰው በጥንት ነገሥታት ዘመንም ቢሆን ያው ነበረ የሚል ክርክር ማንሣቱ ራስን ያጋልጣልና የሚበጅ አይመስለኝም፤ በቆብ ላይ ሚዶ ጌጥ አይሆንም፤ ጥቅምም የለው፤ ከቆቡ ስር ያለው መላጣ ቢሆንስ!

       በትዕቢት የተወጠሩት በአገር ላይ ባለሙሉ ሥልጣን የሆኑት ሰዎች የትምህርትን መሠረታዊ ባሕርይ ስተውታል፤ በመጀመሪያ መደበኛ ትምህርት በተወሰነ የእድሜ ክልል ውስጥ ወደተማሪ ቤት ለብዙ ዓመታት እየተመላለሱ የሚያገኙት እውቀት እንጂ በሥልጣን ወንበር ላይ ተቀምጠው እያዘዙ እንደዕቃ የሚያስመጡት አይደለም፤ መማር ደረጃ በደረጃ አስተማሪዎች የሚሰጡትን ትምህርት ተከታትሎ ፈተናዎችን እያለፉ የሚጓዙበት የእውቀት ጎዳና ነው፤ ትምህርት የአስተማሪና የተማሪ ግንኙነት ነው፤ አስተማሪና ተማሪ ማለት አዋቂና አላዋቂ ማለት ነው፤ በየኔታ(የኔ ጌታ)ና በልጅ መሀከል ነው፤ አስተማሪው የተማሪውን አእምሮ በሕገ ኀልዮት፣ ጠባዩን በሥነ ሥርዓት እየገራ፣ እየተቆጣ፣ እየኮተኮተ የሚያሳድግ ነው።

ትምህርት በተማሪዎች መሀከል ያለ ግንኙነት ነው፤ ተማሪዎችን የሚገራው አስተማሪው ብቻ አይደለም፤ ተማሪዎቹም እርስበርሳቸው አንዱ ከሌላው የሚማረውና የሚገራበት መንገድ ብዙ ነው፤ እርስበርሳቸው እየተቀላለዱ፣ እየተሰዳደቡ፣ እየተራረሙ፣ እየተፎካከሩና እየተገማመቱ የሚያድጉበት ሥርዓት ነው፤ ስለዚህም ተማሪዎች ትምህርት የሚያገኙት ከአስተማሪዎች ብቻ አይደለም፤ ይህ ሁሉ ሁኔታ በሌለበት በሥልጣን ወንበር ላይ ተኮፍሶ በሎሌነት በግል የተቀጠረውን አስተማሪ ወደታች እያዩ መማር የሚቻለው እንዴት ነው? መማር ማለት ወደላይ እያዩ ነው፤ ወደታች እያዩ መማር አይቻልም፤ አንድ ሰው ስለህክምና ምንም ሳይማር አውቃለሁ ብሎ ሥራ ከጀመረና አጉል መድኃኒት እየሰጠ የባሰ ሲያሳምምና አካልን እየቀደደ መልሶ መስፋት ሲያቅተው፣ በኋላ ሕመምተኞቹን አጋድሞ ህክምና ልማር ብሎ አስተማሪ ቢፈልግ ምን ይባላል?

ኢትዮጵያውያን ባለሙያዎች ከኢትዮጵያ ተርፈው ብዙ ሌሎች አገሮችን አዳርሰዋል፤ የወያኔ ሹሞች ግን በከፍተኛ ወጪ ከአሜሪካና ከእንግልጣር የውጭ አገር ሰዎችን ሲያስመጡ የነበረው አንደኛ በኢትዮጵያዊ ተበልጠው ላለመታየት፣ሁለተኛ የአለማወቃቸውን መጠን እንዳይናገር ሹልክ ብሎ ገብቶ ሹልክ ብሎ ሳይታወቅ ቶሎ ወዳገሩ የሚመለስ የውጭ ሰው በማስፈለጉ፣ ሦስተኛ የገንዘብ ችግር ስለሌለ ነው።

ባለሥልጣን ሆኖ አላዋቂ መሆን ያሳፍራል፤ አዋቂ መስሎ አላዋቂ ሆኖ መገኘት የባሰ ያሳፍራል፤ ሳይማሩ በጉልበት ባለሥልጣን መሆን ሰውዬውን ራሱን የሚያሳፍርበት ደረጃ ላይ ደርሰናል፤ ያፈረ ባለሥልጣን በጎ ነገርን አያስብም፤ በየሳምንቱ አንዳንድ ለጆሮ የሚቀፉና አገርንና ሕዝብን የሚጎዱ ነገሮችን እንሰማለን፤ አይታረሙም፤ የሚናገሩት ክፉ ነገር ነገ ክፉ ውጤትን ሊያስከትል እንደሚችል አያውቁም፤ ሥልጣን አፋቸው እንዳመጣ እንዲናገሩ ያስችላቸዋል፤ አለመማራቸው ከዚያች ቅጽበት አልፈው እንዳያዩ ይጋርዳቸዋል።

እድገት የሚመጣው ትምህርት በነጻነት ሲመራና፣ ሥልጣን በሕዝብ ቁጥጥር ሲያዝ ነው፤ ሥልጣን በነጻነት፣ ትምህርት በቁጥጥር የቁልቁለት መንገድ ነው።

 

Advertisements
This entry was posted in አዲስ ጽሑፎች. Bookmark the permalink.

14 Responses to በቆብ ላይ ሚዶ (ሁለት) ፤ ትምህርትና ተማሪ ቤት

  1. Tedy says:

    ሰላም ፕሮፍ፤
    ከውስጠኛው የአእምሮዎ ጓዳ፤ እንዲህ የሚጣፍጥ መጣጥፍ ስላስነበቡኝ፤ እግዚአብሔር እድሜና ጤና ይስጠዎ።
    አዎ፤ አለመማር ሁሉን ያስረግጣል። ወደታችም ወደላይም። አቅምን ያለማወቅ ምንጭ ይሆናል። አለመማር ዘመኑን እንዳይዋጁ ያደረጋቸው ይመስለኛል። ማጭበርበርን እንደ አማራጭ ይዘውታል። ያውም የፋራ አይነቱን። ዩኒቨርስቲን በእየ ሰፈሩ መክፈቱ፤ አገሪቱን ሊያሳድጉ የሚችሉ ሀይሎች በትምህርት እየታነጹ መሆኑን አያመለክትም። ‘‘ዘጠኝ ዳቦ ከመላስ፤ አንዱን አጥብቆ መጉረስ‘‘ ብለው አባቶቻችን የተረቱ ፤ ለእንደዚህ አይነቱ ልፍስፍስ ስራ ነው። ብዙዎች ዲግሪውን፣ ማስተርሱንና ፒኤች.ዲ.ውን በዋሌታቸው ወይም በቦርሳቸው ይዘውታል፤ ነገር ግን በጭቅላታቸው የለም። የያዙትን የቀበሌ መታወቂያ ካርድ ያህል ዋጋ የለውም። እንዲህ አይነቱ መሸዋወድ እስከ መቼ ይሆን የሚቀጥለው? መቼ ይሆን ወደ ልቦናቸው ተመልሰው፤ እየሰሩ ያሉትን ያላዋቂ አካሄድ የሚፈትሹት? ያለ እውቀት፤ ከራባት አድርጎ፤ ሙሉ ልብስ ለብሶ፤ ድምጽን አስተካክሎ፤ ባደባባይ ውሸትን ማዝነብ መቼ ይሆን የሚበቃው? አምናለሁ፤ ኢትዮጵያውያን ይህን ማድረግ ቢሳናቸው፤ አምላክ የሚስጥር አገሩ የሆነችውን ከወሮ በሎች ይታደጋታል። መንገዱንም የጀመረ ይመስላል። አለማወቅ ለራስም ስለሚተርፍ፤ አወዳደቃቸው የከፋ፤ ከቀድሞ የአለማችን አምባ ገነኖች እጅጉን የከረፋ ይሆናል!

  2. Goytom says:

    Here we go again!! As I always read the comments after I read the article,there are so many” በቆብ ላይ ሚዶ ” like the one who commented in the name of “What have you done to make you proud”. I really surprised about these kinds of people and I ask my self “why are these people do not have an insight to see good from bad?” It is clear that what the prof would like to address but,unfortunately these guys( the one who already commented and will follow some soon) have some defects when they born. I guess they exist as human but truly they are not humans. Animals are more better than them. I am really pity for them. Please,as the prof said,LEARN. Okay?

  3. Wehab Rebi Abdul Aziz says:

    ጤና ይስጥልኝ የኔታ!
    የዛሬዋን ድንቅ ጦማርዎን በፈንጅ ድምጽ ታጅቤ አነበብኳት:እጹብ ድንቅ ነች::”በስድነትና በነጻነት መሀከል ያለውን ገደል ባለጌ አያየውም…”አሉ::ትክክል ብለዋል::ግልብነትና ግልጽነት የተምታቱባቸው ዋልጌ-ደናቁርት ባለጊዜዎችን በሰባት ዉብ ቃላት መግለጽ ይሏል እንዲህ ነው::ሀገራችን ለገባችበት ምጣኔ ሀብታዊና ስነ-ምግባራዊ ድህነት(moral poverty)ግልብ ባለጊዜዎችና ሆድ አደር አጋፋሪዎቻቸው ግንባር ቀደም ተጠያቂዎች ናቸው::ለፍርድ የሚቀርቡበትም ጊዜ ሩቅ አይሆንም!
    ወሀብ-ረቢ ዓብደል አዚዝ
    ሞሱል
    ኢራቅ

  4. Dawit says:

    Does n’t make sense at all! It is not a coherent article besides I am obliged to challenge the relevance of the article. Do n’t we have a lot more to be concerned about? We know them and cheap talk about what we know make no difference – better write something that can prove you are EDUCATED (Prof., PhD, Dr. Mesfin) – i bet you like this ha? That is what I understood about your article. OKAY we recognize that you went to school – nice – Good for you!

    • Senait says:

      “ሀገራችን ለገባችበት ምጣኔ ሀብታዊና ስነ-ምግባራዊ ድህነት(moral poverty)ግልብ ባለጊዜዎችና ሆድ አደር አጋፋሪዎቻቸው ግንባር ቀደም ተጠያቂዎች ናቸው::” copied from Wehab Rebi Abdul Aziz’s comment. Lij Dawit if this really doesn’t give u, min madreg yechalal. You may belong to either of the mentioned group ግልብ ባለጊዜዎችና ሆድ OR አደር አጋፋሪዎቻቸው

  5. What have you done to make you proud says:

    As usual you sound like a very bitter, patronizing, arrogant, disrespectful, condescending and superior emperor with little understanding of his own pas misdeeds as an adviser to the Derg.

    • ፕሮፌሰር፡ የጻፉት እውነታነት ያለው ቢመስልም በብዙ ጎኑ ግን ጨለምተኛነት ይታይበታል፡፡
      ለምሳሌ፡- ሁሉንም የዘመኑን መሪዎች ያልተማሩ ብሎ መግለጽ ተገቢ አይመስለኝም፣ እውቀት እርስዎ እንዳሉት ትምህርት ቤት ተቀምጦ ከመምህሩ የሚሰጥን ኖት ገልብጦ እርሱኑ አንብቦ ፈተና ላይ በመቀመጥ የሚገኝ ብቻ ተደርጎ መወሰድ ያለበት አይመስለኝም፡ እንዲህ ብቻ የሚያስቡ ከሆነ የቀደሙት ፈላስፎችና ምሁራን ምሳሌነታቸው ለርሰዎ አይሰራም ማለት ነው፡፡ ስለ ኢትዮጵያውያን መምህራን የተናገሩት እውነታነት ያለው ቢመስልም ለደሞዝ ብቻ የሚሰራ የእውቀት አድማሱን ለማስፋት ፍላጎት የማይታይበት ከሚያሰተምረው ኖት ውጪ ሌላ ነገር ማንበብ የማይወድ አስተማሪ የሞላበት አገር መሆኑንም መዘንጋት ተገቢ አይመስለኝም፡፡
      በመጨረሻም የደርግን መንግሰት ለመጣል የተደረገው ትግል ትምህርትን በመጥላት ለስልጣን ፍለጋ የተደረገ ትግል ብቻ አድርጎ ማስቀመጥ ለታሪክ ተወቃሽነት ራስን አሳልፎ መስጠት ይመስለኛል፡፡

  6. Senait says:

    Very wonderful analytical article, semi joro yalew yisma

  7. Pingback: yabedew / ያ - በደው

  8. Aseged99 says:

    እስኪ እየውና መላ በለው። እንዳይውል እንዳያድር ቶሎ መዳን አለብህ!!

    2013/3/25 mesfinwoldemariam

    > **
    > መስፍን ወልደ-ማርያም (Mesfin Wolde-Mariam) posted: “መስፍን ወልደማርያምጥር 2005የዛሬዎቹ
    > ባለሥልጣኖች በደርግ ጊዜ አልነበሩም፤ የደርግን ስሕተት በማየት አልተማሩም፤ ትምህርታን አቋርጠው ወደጫካ የገቡት
    > ከትምህርት የሚበልጥባቸው ምኞት አጋጥሟቸው ነው፤ የትምህርት ገዜያቸውን በጫካ ባለሥልጣን በመሆን፣ እነሱው ሕግ አውጪና
    > ዳኛ፣ እነሱው የጫካ አስፈጻሚ ሆነው ቀዩ፤ ደርግ በጠራራ ጸሐይ የሚሠራውን እነሱ በጫካ ጭለማ ሲሠሩ ቆዩ፤ በሥልጣን ላይ
    > ከወጡ በኋላም”

  9. Teddy says:

    አስተማሪና ተማሪ ማለት አዋቂና አላዋቂ ማለት ነው? thats not true!

    • Senait says:

      When you don’t agree on a certain idea you should bring your supportive arguments based on fact, otherwise saying simply “thats not true!” without expressing it , doesn’t give sense.

      • moges says:

        Senait is right .. if you are attending a class say, in computers which means you don’t know about computers and the teacher knows. In other words you are sitting there to get something from the teacher because you don’t know, simple.

      • Robel says:

        Seweyew (wanaw tsehafi) yanchin meker bisema mene alebet. ya hone yehea tederge ya demo lihone neber eyale ketente eske ahune yaluten mekuanent hulu sizelf ande emagn enkua mech tekese?.

        yaltemare bezu beleh enawkalen. yetemarem bezu atefi alemen moltual. gena legena profesor kalhone sew ayasebem malet aydelem.

        Yagerean hezbe naw yesedebew.

Comments are closed.