ሁለት ፕሮፌሰሮች፡– ፍቅሬ ቶሎሳና ጌታቸው ኃይሌ መስፍን ወልደ ማርያም

የካቲት/2009

በአንድ ሰኮንድ ውስጥ ስንት ነገሮች ስንት ሁኔታዎች ይታያሉ?፣ ስንት ድርጊቶች፣ ስንት ሥራዎች ይፈጸማሉ? ስንት ሰዎች ይሞታሉ? ስንት ሰዎች ይወለዳሉ? … አንድ ሰኮንድ ባዘለው ጊዜ ውስጥ ብዙ ጥያቄዎች አሉ፤ በአንድ ደቂቃ ውስጥ ባለው ጊዜ ውስጥ ቢያንስ የስድሳ ሰኮንዶችን ያህል ጥያቄዎች ይፈለፈላሉ፤ በአንድ ሰዓት ውስጥ 60*60= 3600 እነዚህ ደግሞ በ24 ሰዓት ሲባዙ 86 400 ይሆናሉ፤ የሚሆኑትንና የሚደረጉትን ነገሮች ሁሉ መዝግቦ፣ የሚነገሩትን ነገሮች ሁሉ አጣርቶ ይዞ ለሚቀጥለው ትውልድ የሚያስተላልፍ አለ ወይ? የትናንትናውን ሃያ አራት ሰዓት በዘርዝር ማስታወስ የሚችል አለ ወይ? ጊዜውና መሣሪያው ያላችሁ የሳምንቱን፣ የወሩን፣ የዓመቱን ሰኮንዶችና ያቀፉትንና ያዘሉትን ጉዳዮች አጣርታችሁ ለማወቅና ‹‹ተረቱንና ታሪኩን›› ለመለየት ሞክሩ፡
እንደኔ የጂኦሎጂ ሀሁ የሚያውቅ ደግሞ ሌላም ጥያቄ ሊያቀርብ ይችላል፤ በጂኦሎጂ ታሪክ የሚቆጠረው በሚልዮን ዓመታት ነው፤ የዛሬ መቶ ሚልዮን ዓመት ምድር እንደዚህ ነበረች፤ ከዚያ በኋላ በዚህ፣ በዚህ ተለዋወጠች እያለ ይነግረናል፤ ተረት ነው የምንለው ወይስ ታሪክ? እንዲያውም አንድ እውነት ልንገራችሁ፤ አሜሪካ አኔ በተማርሁበት ዩኒቨርሲቲ አንድ በበረዶ ድንጋይ በዓለም የታወቀ ፕሮፌሰር ነበረን፤ አንድ ቀን ለመስክ ጥናት ወስዶን አንድ አነስ ያለ ሐይቅ ያለበትን ረባዳ መሬት ቁለቁል እያሳየን የድንጋይ በረዶው ከየት ተነሥቶ ወዴት ሲንሸራተት እንደነበረና ምን እንዳገደውና ሐይቁ እንዴት እንደተፈጠረ ነግሮን ሲጨርስ አጠገባችን ቆሞ ሲያዳምጥ የነበረ የአካባቢው ሰው ድምጹን ከፍ አድርጎ ‹ይህንን ሐይቅ የሠራነው እኛ ነንእኮ!› አለ፤ የኛ ዓለም ያደነቀው ፕሮፌሰር ሁለቱንም እጆቹን ወደሰማይ ዘርግቶ፣ ያውላችሁ የኔ ሀሳብ ብትንትኑ ወጣ!‹ አለን! ታሪክን ተረት ማለት ተረት አያደርገውም፤ ተረትን ታሪክ ማለትም ታሪክ አያደርገውም፡፡
ከጥቂት ዓመታት በፊት የኢትዮጵያ ታሪክ ሊቃውንት ሁሉ ኢትዮጵያውያን ከአረብያ ፈልሰው የመጡ ናቸው እያልን ፈረንጆች የነገሩንን እናስተምር ነበር፤ ሁለመናችን ከአረቦች የመጣ መሆኑን አስተምረናል፤ አሁን አንድ ሌላ ፈረንጅ መጣና ‹የለም፣ ሰዎች ከኢትዮጵያ ወደአረብያ ፈለሱ እንጂ ከአረብያ ወደኢትዮጵያ አልፈለሱም፤ ኢትዮጵያ ሰጪ እንጂ ተቀባይ አልነበረችም፤› ይለናል፤ የቱ ነው ተረት? የቱ ነው ታሪክ? አንዱ የኢትዮጵያ ታሪክ ሊቅ በቅርቡ በጻፈው የፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ ታሪክ ውስጥ ‹አጼ ምኒልክ ወደደቡብ ሲስፋፉ› ብሎ ይጀምራል፤ አጼ ሱስንዮስ ከሁለት መቶ ዓመታት በፊት ደቡብ እንደነበረ፣ አንድ ንጉሠ ነገሥትም ዘይላ አካባቢ እንደሞተ፣ የደቡብ እቴጌዎች እንደነበሩ ይነገራል፤ ታዲያ ተረቱ የቱ ነው? ታሪኩ የቱ ነው? ፈረንጅን ተከትሎ ማነብነብ የዘመኑ ባህል ሆነ፤ ጎፈሬን እኛ ስንጠላው ፈረንጅ አገር ገባና ስሙን ለውጦ አፍሮ ተብሎ መጣልን!
የፍቅሬ ቶሎሳን መጽሐፍ ከጊዜው የስደተኞች ፖሊቲካ ጋር አያይዘው የፖሊቲካ አስታራቂነት ተልእኮ የሚሰጡት ሰዎች የመ ጽሐፉ መሠረት የገባቸው አይመስለኝም፤ እኔንም ካላመለጠኝ መጽሐፉ ሁለቱን የዓለም መሠረታዊ ባላ — ቦታንና ጊዜን — አቀራርቦና አዋኅዶ የያዘ በመሆኑ ከጊዜያዊነት ውጭ መስሎ ይታየኛል፤ መጽሐፉ ለብዙዎቻችን ከባድ የሆነውም በዚህ ምክንያት ይመስለኛል፡፡
ስንት የፈረንጅ ተረቶችን ሳንጨነቅ ታሪክ ብለን አስተምረናል? ስንት የራሳችንን ታሪክ ተረት ብለን ጥለናል? ፍቅሬ ቶሎሳ ያቀረበው አዲስ ነገር ነው፤ አበሻ ደግሞ አዲስ ነገርን አይወድም፤ የፍቅሬን መጽሐፍ እኔ መሀከሉ ደርሼ መቆሜን ነግሬዋለሁ፤ ሰኮንዶቹን፣ ደቂቃዎቹንና ሰዓቶቹን፣ ቀኖቹንና ወሮቹን፣ ዓመቶቹን መንጥሮ ያላየ ሰው እንዴት ብሎ በምን መለኪያ ተረቱንና ታሪኩን በእርግጠኛነት መለየት ይችላል? ለመሆኑ የፍቅሬ ቶሎሳን መጽሐፍ ተረት ነው ለማለት የምንችለው ርእሱን በየት በኩል አልፈን ነው? እኔ መጽሐፉን አንብቤ አልጨረስሁትም፤ በሕይወቴ ጀምሬ መጨረስ ያቃተኝ መጽሐፍ የፍቅሬ ቶሎሳ ሁለተኛው ነው፤ ሌላው ከጀመርሁት ሃምሳ ዓመት የሚሆነው መጽሐፍ የፈረንሳዩ ፈላስፋ የዣ ፖል ሳርትር አንድ መጽሐፍ ነው፤ ሁለቱንም መጽሐፎች አንብቤ ሀሳብ ለመስጠት አለመቻሌ የኔ ጉድለት እንጂ የደራሲዎቹ አይደለም፡፡
በበኩሌ እንደፍቅሬ ያሉ ከያለበት ቃርመው፣ የራሳቸውን አእምሮ አስረግዘውና በምጥ አስጨንቀው አዲስ ነገርን የሚያቀርቡልንን ያበርታችሁ እላለሁ! ግን እንድንደርስባችሁ አለምልሙን!

Advertisements
This entry was posted in አዲስ ጽሑፎች. Bookmark the permalink.

2 Responses to ሁለት ፕሮፌሰሮች፡– ፍቅሬ ቶሎሳና ጌታቸው ኃይሌ መስፍን ወልደ ማርያም

  1. solomon dejene says:

    ጤና ይስጥልኝ ፕሮፌሰር፣
    መቼም በሕይወት እያለ ሰውን በሕዝብ ፊት ማመስገን በአገራችን የሚሰማው ሹመት ለማግኘት ወይም አንዳች ጥቅም ለማግኘት ባለሥልጣናትን የሚመኙ ሰዎች ዘንድ ብቻ ነው፡፡ እርስዎ ግን የፍቅሬ ቶሎሳን መጽሐፍ አንብበው ሳይጨርሱ ጥረታቸውንና ሊያስተላልፉት የፈለጉት መልእክት መሠረቱ ለኢትዮጵያ መልካም መሆኑን በመገንዘብዎ በሚተቿቸውና በሚያደንቋቸው ሁሉ ፊት ይህንን የምስጋና ቃል በመጸፍዎ አኔም አርሰዎን ላመሰግን እወዳለሁ፡፡ በርግጥም የፍቅሬ ቶሎሳ መጽሐፍ ከሕጻንነታችን ጀምሮ ሲግቱን ከነበረው የኢትዮጵያ ታሪክ በመለየቱ እና በመስኩ ተክነናል የሚሉትን ሁሉ እይታቸውንና አስተምህሮአቸውን የሚነቀንቅ በመሆኑ ተረት ነው ብለው ውድቅ ሊያደርጉት ይችላሉ፡፡ ነገር ግን ተረትም ቢሆን ተምሳሌታዊ ጉልበት ስላለው ኢትዮጵያዊ ተረት ከሆነ ደግሞ ማንነት የሚገነባው በሰዓታትና በቀናት፣ በሳምንታትና በወራት፣ በዓመታትና በዘመናት ውስጥ በተከሰቱ ተጨባጭ ታሪኮች ብቻ ሳይሆን በታሪኮቹ መካከል በተፈጠሩ ተረቶች (ትውፊት) ጭምር በመሆኑ የፍቅሬን መጽሐፍ እንደ ተረተ የሚቆጥሩ ካሉ እሰየው በዚህ ተረት ግን የእኛ ኢትዮጵያዊነት ተገንበቷል ማለት ነው፡፡ ችግሩ ዛሬ እንደዚህ ዓይነቱን ጽሑፍ ተረት ብለን ሁላችንን ሊያስተሳስር የሚችል እሱን የሚተካ ታሪካችንን መጻፍ አለመቻላችን ነው፡፡ ሌላው ቀርቶ ብዙ ምሁራኖቻችን የንግሥተ ሳባንና የንጉሥ ሰሎሞንን ታሪክ ኢትዮጵያዊ ሳይሆን የመናዊ የሚያደርጉ ለዚያውም በእኛ አገር ከአበው ተላልፎ የቆየልንን ትረካ እንደ የፈጠራ አፈ ታሪክ የሚያስተምሩን የታሪክ ምሁራን ብዙ ናቸው፡፡ እነኚሁ የታሪክ ምሁራን የማይነግሩን ግን የነግሥተ ሳባና የንጉሥ ሰሎሞን ታሪክ ለኢትዮጵያዊ ማንነታችን ያለው ትልቅ ድርሻ ነው፡፡ ለምን ቢባል ተረት ያሉት ነገር ለማንነት ትልቅ አስተዋፅኦ የሚኖረው ከሆነ የእነሱን አስተሳሰብና አስተምህሮ ውድቅ ሊያደርግባቸው ነው፡፡
    ሰላም ወሠናይ

  2. Alemayehu says:

    በመጀመሪያ በጣም አክባሪዎ/አድናቂዎ መሆኔን እንዲረዱልኝና ሰሞኑን ካጋጠመዎት የጤና መታወክ ተሽሎት እንደገና ልናገኝዎት በመቻሌ የተሰማኝን ደስታ ልገልጽልዎት እወዳለሁ።
    ይህንንም መልዕክት እንድጽፍልዎ ያነሳሳኝ በቅርቡ ሁለት ፕሮፌሰሮች በሚል የፃፉት አሻሚና ግራ የሚያጋባ ጽሑፍ ጥቂት ማብራሪያ ለመጠየቅ ነው።
    ፕሮፍ አንድን ታሪክ ታአማኒ የሚያደርገው ምንድን ነው? በተለይ የኛን የሀገራችንን ታሪክ? በነጮች ወይስ በኛው መፃፉ?
    በ”ሁለት ፕሮፌሰሮች:- ፍቅሬ ቶሎሳና ጌታቸው ሀይሌ” ጦማርዎ ስር የፃፉትን በተደጋጋሚ አነበብኩት ነገር ግን ምንም ሊገባኝ አልቻለም። ምክንያቱም የፕ/ር ፍቅሬ መጽሐፍ አነጋጋሪነት ወይም የነ ፕ/ር ጌታቸው እና ሌሎች ስመጥር ምሁራን ትችት ታሪኩ በኢትዮጵያዊ መፃፉ ወይም
    በቀረበው አዲስ ታሪክ የማስረጃ። ግልፅነት/አልባነት ላይ ነው።
    መክሸፍ እንደ ኢትዮጽያ ታሪክ የሚለው መፅሐፍዎ ምን ያህል አከራካሪ እንደነበር አስታውሳለሁ ቢሄንም ግን እርስዎ እያንዳንዱን ሙግት ባቀረቡት ተጨባጭ ማስረጃ። እንዴት ሊያሳምኑ እንደቻሉ በተከታታይ ባወጡት ፅሑፎችዎ እና አዳፍኔ ላይ አንብቢያለሁ ታዲያ ይህ የፕ/ር ፍቅሬ መፅሐፍ ምንም አይነት በቂ ማስረጃ አቅርቦ ራሱን defend ሳያደርግ እንዴ እንድንቀበል ይመክሩናል? ሌላው ደግሞ መፅሐፉን አንብበው እንዳልጨረሱና እንዳልገባዎት ይመሰክራሉ ታዲያ እንዴት በርስዎ ደረጃ ለመረዳት አስቸጋሪ የሆነን ስራ ቅቡልነት ይመሰክራሉ? ለመረዳት ያስችገረን ተነቦ ያላለቀን መፅሀፍ ተቀበሉት ማለት ልክ ነውን?
    ፍቅሬ አዲስ ነገርን ይዞ መጣ ከተባለ ልክ እንደበፊቱ እንዳንሳሳት በምን መስፌርት አረጋግጠን እንቀበለው?
    አመሰግናለሁ
    አክባሪዎ

Comments are closed.